01.07.2026
Sindrom iritabilnog creva nije samo problem varenja, to je svakodnevni izazov koji utiče na energiju, raspoloženje i ukupan kvalitet života. Čak 60 odsto osoba s IBS-om pati od depresije ili anksioznosti, što pokazuje koliko su creva i mozak međusobno povezani.
Jedan faktor koji se često zanemaruje u ovoj priči jeste nutritivna ravnoteža, posebno uloga cinka u funkciji digestivnog sistema, emocionalnom blagostanju i otpornosti organizma.
U kakvoj su vezi cink i sindroma iritabilnog creva
Cink ima mnogo širu ulogu od podrške imunološkom sistemu. On je od ključnog značaja za integritet crevne sluznice i emocionalno zdravlje, dva sistema koja su često narušena kod osoba sa sindromom iritabilnog creva.
Cink učestvuje u:
- održavanju crevne sluznice i integriteta crevne barijere, čime smanjuje propustljivost creva („leaky gut“), koja se često javlja kod IBS-a;
- regulaciji neurotransmitera poput GABA-e i serotonina, koji utiču ne samo na anksioznost i depresiju već i na pokretljivost creva i percepciju bola;
- kontroli upalnih procesa, jer kao snažan antioksidans pomaže u smanjenju hronične upale niskog intenziteta koja doprinosi digestivnim i psihičkim simptomima IBS-a.
Studije su pokazale da su niži nivoi cinka u serumu povezani sa višim nivoima anksioznosti, depresije i lošijim kvalitetom života u poređenju sa ženama koje nisu imale IBS.
U kliničkoj praksi često se primećuje ista pojava: čak i kada osnovne laboratorijske analize izgledaju „normalno“, mnoge žene sa IBS-om pokazuju znake funkcionalnog nedostatka cinka, kao što su umor, sporo zarastanje rana, slaba otpornost na stres ili promene raspoloženja. To su suptilni, ali značajni pokazatelji da postoji dublji problem.
Zašto nedostatak cinka često prolazi neprimećeno?
Na prvi pogled, većina osoba sa IBS-om zadovoljava svoje nutritivne potrebe. Unos kalorija i makronutrijenata često deluje dovoljan. Međutim, kada se detaljnije analizira ishrana, slika postaje složenija.
Više od 70 odsto osoba sa IBS-om prijavljuje intolerancije na određene namirnice, a više od 60 odsto izbegava pojedine grupe hrane kako bi kontrolisalo simptome. Među najčešće izbegavanim namirnicama nalaze se mlečni proizvodi – jedan od glavnih izvora cinka, koji u zapadnjačkom načinu ishrane može obezbediti i do 60 odsto dnevnog unosa ovog minerala.
Iako takva ograničenja mogu ublažiti digestivne tegobe, ona istovremeno mogu dovesti do manjka cinka. Čak i kada je unos cinka dovoljan, problem može predstavljati njegova apsorpcija. Upala creva, poremećaj crevne mikrobiote (disbioza) i česte epizode dijareje (simptomi koji se često sreću kod IBS-a) mogu otežati apsorpciju i iskorišćavanje cinka u organizmu.
Situaciju dodatno komplikuje činjenica da standardne laboratorijske analize cinka nisu uvek pouzdane. Vrednosti cinka u serumu često ne otkrivaju blage ili funkcionalne nedostatke. Zbog toga mnoge osobe sa značajnim disbalansom ostaju bez dijagnoze.
Kako podržati ravnotežu cinka kod sindroma iritabilnog creva
Kontrolišite nivo cinka
Ako se borite sa upornim simptomima IBS-a, posebno ako su praćeni umorom, anksioznošću ili problemima sa kožom, razmislite o konsultaciji sa stručnjakom koji može proceniti nivo cinka i odnos cinka i bakra.
Dajte prednost namirnicama bogatim cinkom
Ukoliko ih dobro podnosite, uključite u ishranu namirnice bogate cinkom, kao što su:
- semenke bundeve,
- ćuretina,
- sočivo,
- jaja.
Čak i male, ali redovne količine mogu doprineti boljoj ravnoteži tokom vremena.
Ciljana suplementacija
Kada je potrebno, kvalitetan suplement cinka u tečnoj formi, visoke bioraspoloživosti može biti koristan, ali je važno pratiti i nivo bakra kako bi se održao zdrav odnos između ova dva minerala.
Posmatrajte problem celovito
Cink je samo jedan deo slagalice. Oporavak kod sindroma iritabilnog creva često podrazumeva regulaciju nervnog sistema, podršku mikrobiomu, hormonsku ravnotežu i održive promene životnog stila.
Foto: metamorworks / iStock / Getty Images Plus
